Шымкентте киберқауіпсіздік бойынша форум өтті

Шымкент қаласында «Кибералаяқтық: алдын алу, қорғау, жауапкершілік» атты республикалық форум өтті. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Заң мен тәртіп» қағидатын жүзеге асыру мақсатында ұйымдастырылған бұл шараға 1500-ден астам адам қатысты. Форум Шымкент қаласы полиция департаментінің бастамасымен өтті.

Іс-шарада алдымен ІТ-жабдықтар мен робототехника көрмесі ұсынылса, кейін алаяқтардың әрекетін сахна арқылы бейнелеген театрландырылған қойылым қойылды. Бұл қойылымдар азаматтардың алаяқтарға алданбауына үндеу тастауды көздеді. Форумда қала әкімінің орынбасары Арман Сәбитов, Полиция департаменті бастығының бірінші орынбасары Құрманбек Сахов өңірдегі алаяқтықпен күрес шаралары туралы баяндады. Сондай-ақ, ҚР ІІМ Киберқылмысқа қарсы іс-қимыл департаменті бастығының орынбасары, полиция полковнигі Аслан Ускембаев, қала прокурорының орынбасары Марат Ержан, «Digital Road» IT-индустрия қауымдастығының өкілі Сейдулла Исмаилов форум қатысушыларына алаяқтықтың алдын алу тәсілдері мен тың мәліметтер ұсынды.

Полиция департаментінің дерегінше, жыл басынан бері Шымкент қаласында 672 интернет-алаяқтық қылмысы тіркелген. Сонымен қатар, TikTok арқылы жалған тауар сату бойынша 13 фактіге қатысы бар екі азамат ұсталып, қамауға алынған. Банк қызметкері ретінде өзін таныстырып, алаяқтарға көмектескен 3 азамат анықталып, олардың әрекеті нәтижесінде жәбірленушілерге 43 миллион теңге шығын келгені белгілі болды. 12 іске қатысты алаяқтар жәбірленушілердің ақшасын шетелдік банктерге шығарып үлгерген. Антифрод орталығы қаржы мекемелерімен өзара тығыз іс-қимыл жүргізілген. Нәтижесінде күдік тудырған 1964 есепшот бұғаттауға ұсынылып, нәтижесінде 81 млн теңгенің 46,9 млн теңгесі иелеріне қайтарылған.

Спикерлер киберқылмыстардың алдын алу бағытында қабылданып жатқан шаралар жөнінде де айтып, алаяқтар әлеуметтік желілерді, мессенджерлерді және жалған онлайн-сервистерді жиі пайдаланатынын атап өтті.
Форум барысында азаматтар өздерін толғандырып жүрген сұрақтарын қойды. Сала мамандары тұрғындардың интернет-алаяқтыққа қатысты сауалдарын тыңдап, киберқауіптерге тап болған жағдайда қандай әрекет жасау керектігі туралы кеңес берді. Форум соңында елге белгілі әнші Әділет Жауғашар көңілді әндер орындап, қатысушыларға көтеріңкі көңіл-күй сыйлады.

Сонымен қатар, форум аясында киберқауіпсіздік мәдениетін қалыптастыруға бағытталған арнайы ақпараттық-түсіндіру жұмыстары да жүргізілді. Мамандар тұрғындарға жеке деректерді қорғау, күмәнді сілтемелер мен қосымшалардан сақтану, сондай-ақ интернет-банкинг пен әлеуметтік желілерді қауіпсіз пайдалану бойынша нақты нұсқаулықтар берді. Бұл шаралар әсіресе жастар мен зейнеткерлер арасында цифрлық сауаттылықты арттыруға бағытталды.

Форумға қатысқан ІТ саласының өкілдері қазіргі таңда алаяқтықтың түрлері жылдан жылға күрделеніп бара жатқанын атап өтті. Олардың айтуынша, алаяқтар жасанды интеллект элементтерін, фишингтік сайттарды және жалған колл-орталықтарды пайдалану арқылы азаматтарды алдаудың жаңа тәсілдерін қолдануда. Сондықтан азаматтардың цифрлық ортадағы сақтық деңгейін арттыру – басты міндеттердің бірі болып отыр.

Сондай-ақ, шара барысында банктер мен мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелерін біріктіру арқылы күдікті транзакцияларды ерте анықтау тетіктері түсіндірілді. Бұл жүйе арқылы күмәнді ақша аударымдары дер кезінде тоқтатылып, азаматтардың қаражатын қорғау мүмкіндігі артып келеді.

Құқық қорғау органдары өкілдері интернет-алаяқтық фактілері бойынша қылмыстық істерді ашу деңгейі артып келе жатқанын жеткізді. Арнайы кибербөлімшелердің құрылуы мен заманауи техникалық құралдардың енгізілуі қылмыстарды жедел анықтауға және олардың жолын кесуге мүмкіндік беруде. Сонымен қатар, халықаралық деңгейде де өзара іс-қимыл күшейтіліп, шетелдік платформалармен бірлескен тергеу жұмыстары жүргізілуде.

Форум соңында қатысушыларға киберқауіпсіздік бойынша жадынамалар таратылып, арнайы бейнероликтер көрсетілді. Ұйымдастырушылардың айтуынша, мұндай іс-шаралар азаматтардың құқықтық және цифрлық сауаттылығын арттырып қана қоймай, қоғамда қауіпсіз интернет мәдениетін қалыптастыруға ықпал етеді. Алдағы уақытта да осындай форумдар мен оқыту семинарлары тұрақты түрде өткізілмек.